Tết Hạ nguyên - Nguồn gốc, ý nghĩa & phong tục cần biết

1. Tại sao gọi là Tết Hạ nguyên?

Việt Nam là một quốc gia trồng lúa nước lâu đời, đây cũng là loại lương thực quan trọng nhất của chúng ta. Cha ông ta đã bao đời sống bằng nghề trồng lúa nước, tìm ra được rất nhiều giống lúa khác nhau, bởi vậy có được sản phẩm đầu mùa, không thể quên ơn tiên tổ. Nên mới có Tết Cơm mới hay còn gọi là Tết Hạ nguyên, để đối với Tết Thượng nguyên), để dâng trình tổ tiên cơm mới đầu mùa.

Ngày tổ chức Tết Cơm mới ở nhiều nơi không giống nhau. Có một số nơi tổ chức Tết Cơm mới tháng Mười vào ngày mùng Một, ngày Rằm tháng Mười hay ngày 31 tháng Mười để nhớ đến công của Tiên nông và để ăn mừng việc gặt hái của vụ mùa đã xong.

Nhưng cũng có nơi tổ chức lễ này vào mùng 10 tháng Mười Âm lịch, còn gọi là Tết Trùng thập hay còn gọi là Tết Song thập.

Các dân tộc thiểu số ở rừng Việt Bắc, Tây Nguyên, hàng năm khi ngô lúa ngoài nương rẫy đã thu hoạch xong, cái ăn đã chắc chắn trong nhà, thế là cả bản, cả buôn ăn Tết được mùa. Mỗi dân tộc lại có thời gian và cách ăn tổ chức khác nhau với những phong tục đặc trưng.

2. Nguồn gốc Tết Hạ nguyên

Theo quan niệm của ông cha ngày xưa, những ngày thu hoạch đầu tháng Mười Âm lịch, thiên đình cử thần Tam Thanh xuống trần gian để xem xét công việc làm nông của dân tình để về tâu với Ngọc Hoàng. Do vậy, mọi nhà phải tiến hành làm lễ để thần Tam Thanh ban phúc lành, tránh tai họa và cũng là dịp dâng cơm gạo mới mời cúng tổ tiên.

3. Ý nghĩa Tết Hạ nguyên

- Tết Hạ nguyên mang nhiều ý nghĩa, thể hiện niềm thành kính tạ ơn thần linh và tổ tiên đã phù trì cho sản xuất nông nghiệp, mùa màng bội thu, là một nét văn hóa độc đáo của người Việt.

- Đây còn là ngày người nông dân thể hiện niềm vui được mùa, có được cuộc sống no ấm, đầy đủ.

- Đây còn là một phong tục đẹp đầy tính nhân văn của người Việt Nam, hậu thế luôn nhớ công ơn tổ tiên, đã trải qua muôn đời đấu tranh, cải tạo thiên nhiên và chọn lọc, nhân giống giữ gìn những loài cây chất lượng nhất cho mai sau.

4. Các phong tục ngày Tết Hạ nguyên

- Ở nông thôn Việt Nam, lúa gặt về phơi khô quạt sạch, xay giã có gạo mới, đồ xôi, nấu cơm, làm bánh giầy, nấu chè kho làm cỗ cúng gia tiên, kèm theo vàng, hương, hoa, rượu, nước và hoa quả. Sau lễ cúng này, người ta mới được ăn cơm gạo mới.

- Nhân Tết Hạ nguyên, mọi người đều mua quà và gạo nếp mới cùng những đặc sản lúc giao mùa Thu - Đông để biếu ông bà, cha mẹ và những bậc bề trên để tỏ lòng hiếu thuận, biết ơn.